Bismillahirrahmanirrahim.

Asırlar evvel Anadolu’nun bir köyünden kalkan alelade bir Türk, hacca gidip gelmiş. Döndüğünde de tebrik etmek maksadıyla köy ahalisi ziyaretine gelmiş. Oralar nasıl, Kabe nasıl bir yer, Araplar nasıl insanlar diye sormuşlar hacıya “Bu Araplar tuhaf,” demiş hacı, “ezan okunuyor, buradaki gibi Türkçe; Kur’an okunuyor, baktım, bizdeki gibi Türkçe; namaz kıldık hep birlikte, namazları da Türkçe; ama ne vakit ki iş konuşmaya geliyor, bu Araplar karıştırıveriyorlar.”

Yine asırlar evvel Anadolu’nun bir köyünden kalkan alelade bir başka Türk, hacca gidip gelmiş. Döndüğünde de tebrik etmek maksadıyla köy ahalisi gelmiş ziyaretine. Arapça öğrendin mi diye sormuşlar hacıya. “Öğrendim tabii.” demiş hacı. “O vakit söyle bakalım devenin Arapçası ne?” diye sormuş bir adam. “Çok büyük bir hayvan sordun, o kadarını bilmem.” demiş hacı. “O hâlde söyle bakalım pirenin Arapçası ne?” diye sormuş bir başkası. “O da pek ufaktır, o kadarını da bilmem.” demiş hacı. “O vakit, de hele, kuzuya ne derler?” diye sormuş bir diğeri. “İlk başta bir şey demezler,” demiş hacı, “sonra büyüyünce de ganem derler.” diye icabet etmiş, resm-i ganemden (ganem vergisinden) mütevellit.

İki fıkra anlattım. Ben ikinci fıkradaki adamım. Arapça bilmiyorum. Bildiğimi iddia edemem. Âlim değilim. Ümmi de değilim. Olduğumu iddia edemem. Arapçayla alakalı hiçbir tahsil görmedim. Tek yaptığım, küçüklüğümden beri kelimeler hakkında fikir yürütmek. İman-mümin, imkân-mümkün, bu kelimelerin birbiriyle olan irtibatını düşünerek çıktım yola. Lazım-elzem, diye düşündüm sonra. Alaka-müteallik, diye devam ettim. Cuma vakitlerinde hutbede bir ayetin mealini vazediyordu imam: “Şüphesiz ki Allah katında din İslam’dır.” Sonra meal okumamaya başladı imam: “İnne-ddîne ‘indallâhi-l-islâm.” Transkripsiyon hâli bu. Latin harfleriyle yazılmış hâli. Kendi kendime kelime kelime düşünmeye başladım. ‘İndallâh’, ‘Allah’ın indinde’ demek değil miydi? Bunun için bir kelime vardı Türkçede. Kur’an’dan alınmıştı bu kelime. Sonra baktım ki daha nice kelime vardı Kur’an’dan, dilimizde de olan. Sonra kendi kendime bir tercüme yaptım: “Allah indinde din İslam’dır.” İ, d ve n seslerini verebiliyordu bu meal. Kelimenin kendisi de dilimizde mevcutken ne diye böyle yapılmıyordu ki bu mealler? Bunu düşündüm. Henüz on altı yaşındaydım.

Asr Suresiyle denk düştüm bir yerde. Baktım ki bu sure, anlattığım ilk fıkradaki adamın dediği gibi, Türkçe. Ve, asr, inne, insan, le, fî, husr, illâ, ellezîne, âmenû, ve, amilû, sâlihât, ve, tevâsav, bi, hakk, ve, tevâsav, bi, sabr. Bu kelimeler Türkçe idi. Böyle böyle kafamda bir şeyler oluşmaya başladı. Daha sonra da bir gün Allah nasip etti de koyuluverdim Fatiha’yı tercüme ederek bu işe.

Meal denen şeyi tasvip etmiyorum, tefsiri de. Bu sebeple de yorum yapıp vebal almamaya gayret ettim. Paranteze mecbur kaldım. Fakat kendi yorumlarını dâhil etmeye çalışan kimseler gibi açmadım bu parantezleri, bilakis mümkün olduğunca benim yorumum yer almasın diye açıldı o parantezler. Kafa karışıklığı yaratmak için değil, kafa karışıklıklarını gidermek için. Okuyacak insanların vebalini almamak için.

Tek kelime Arapça bilmeyen, kimine göre cahil, kimine göre ümmi bir gencin yaptığı bir meal bu. Şairim de. Fakat şairliğimi dâhil etmeden yaptım bu işi. Zira Kur’an asla bir şiir değildir bilirim. Şair yalan söyler Kur’an yalan olmadığı, mutlak hakikat olduğu için de asla bir şiir değildir. Bu yüzdendir ki böyle bir niyetle okunmasın bu meal. Kafiyelerin oluşu, Kur’an’ın kendisinde de bunların oluşundandır. Ses benzerliklerinin oluşu, hakeza.

“Biz verdik sana hakikatte kevser. Sen de Rabbin için namaz kıl ve kurban kesiver. Doğrusu sana buğz edendir ebter.” diye meal vermiş Kevser Suresine, Elmalılı Hamdi. Benim yaptığım da başkacası değildir. Arapça bilmeyişimden, tercümelerde hataya düşmemek için birden fazla Kur’an mealini kıyasladım. Elmalılı Hamdi’nin ilk, esas mealinden, Cemil Said’in 1924 senesinde yapmış olduğu mealden, Süleyman Tevfik’in 1927 seneli mealinden, 1534 senesine ait olduğu söylenen satır altı mealinden, eski Anadolu Türkçesi ile yapılmış olduğu söylenen, internet üzerinden ulaşılabilen bir başka mealden daha faydalandım. Yer yer, kafama takılan hususlarda da Ahmed Hulusi, Besim Atalay, Mustafa İslamoğlu, Süleyman Ateş, Abdulbaki Gölpınarlı ve Bünyadov-Memmedeliyev meallerine de bakmış bulundum. Meallerle çok fazla haşır neşir olduğum bu zamanlarda bazı meallerin nasıl bir ihanet içerisinde olduğuna da şaşkınlıkla şahitlik ettim. Âdeta Kur’an gibi -hâşâ- ayetleri dolduranlarla mı dersin, parantez içleriyle kainatı -hâşâ- baştan yaratanlarla mı dersin, güya Türkçe diye en olmadık kelimeleri seçenlerle mi dersin, tefsir yaparcasına türlü sapıklıkları mealinin içerisine serpiştirenlerle mi dersin, akademik makale gibi Kur’an meali yapanlarla mı dersin, modern kaygılarla, insan hakları bildirgesi ve diğer Batı menşeili tahakküm vasıtalarıyla ters düşmesin diye ayetleri eğip bükenlerle mi dersin, aforizmalık söz olsun diye ayetleri çarpıtanlarla mı dersin, kendi fikirlerini doğrulamak için ayetlere kelimeler ekleyip çıkaranlarla mı dersin, türlü türlü yozlaşmışlıkla denk geldim maalesef. Allah ümmet-i Muhammed’i onlardan beri kılsın. Bizleri de agâh kılsın.

Bence ‘lâ ilâhe illallâh’ Türkçedir; ‘bismillahirrahmanirrahim’ de Türkçedir; ‘sübhanallah’ Türkçedir; ‘Allah’ Türkçedir. Rab yerine Çalap demekte mahzur yoktur. Bazen Tanrı da denebilir, Allah ismini gizleme niyeti olmadığı müddetçe. “Yoktur tapacak çalaptır ancak.” diye bir meal olabilir. “Allah’tan başka ilah yoktur.” da denilebilir, fakat bu, zevkiselimini yitirmiş kimselerin tercih edeceği bir mealdir. Ancak, “Allah’tan başka varlık yoktur.” demek bir artniyettir. Ben “Lâ ilâhe illallâh”tan vazgeçmedim. “Yoktur ilah illâ Allah” da denilebilir. Ne yazık ki devrik cümlenin doğru olmadığı, hatalı olduğu öğretilen bu günlerde, eskiden sıkça kullanılan bu cümle şekli unutulmuş. “Öyle müstesnâ güzelsin kim sana yoktur bedel/Sevdiñ ey cân mübtelâ kılmaz beni illâ ezel” demiş Fuzûlî. İllâ ezel, ezelden gayrisi demek. Doğrudan Kur’an’dan gelen bir cümle şekli bu. “Yoktur ilah illâ Allah, Muhammeddir resûlullâh” Türkçedir. Daha Türkçesi ise, “Lâ ilâhe illallâh, muhammedün resûlullâh”tır. Baştan sona bu nazar ile meali bitirdim. Kelime ekleyip çıkarmamak, ne varsa onu tercüme etmekti öncelikli niyetim. Sonra olabildiğince, dilimizdeki Kur’ani kelimeleri tercih ettim, şayet mana münasipse. Daha sonra da sesleri benzetmeye çalıştım. Transkripsiyon olarak, “İzâ zulziletil ardu zilzâlehâ”yı, “O zaman bir zelzeleyle arz zilzal eyleyince” olarak; “Ve emmâ bi ni’meti rabbike fe haddis”i “Ve amma nimetini rabbinin imdi et tahdis” olarak; “Li îlâfi kureyş(kureyşin)”i “Îlâfı (kaynaşması) içün kureyş’in” olarak tercüme ettim. Parantez içinde yazılanlar alternatif tercümelerdir. O şekilde de okunabilir. Senelerdir Kur’ani kelimelerden uzaklaştırılmaya gayret edilen insanlar da anlayabilsin diyedir bu alternatifler. Olmasa da olurlardı esasen. Bazen de ne yazık ki alternatif olanları Kur’ani kelimeler yapmaya mecbur kaldım. Ayrıca Kur’an harflerini bütünüyle unutan insanlar için de transkripsiyonu münasip gördüm. Allah affetsin. Hayra vesile etsin.

Türkçenin ‘bir mukallid gibi taklit eden bir dil’ olageldiğiği için hayıflanan zümreler, Türkçeyi öyle bir hâle soktular ki, ne yazık ki Kur’ani kelimeler, zevkiselimini yitirmiş insanların üçüncü dördüncü tercihi olmaya başladı. Hâlbuki Kur’an’dan gayri taklit etmeye şayan ne vardı? Bu mealde benim yaptığım da budur, mukallid gibi Kur’an’ı taklit etmek. Bin seneyi aşkındır yapılan bu. O âlimlerin, şairlerin, mütefekkirlerin, hekimlerin, seyyahların, kâtiplerin, kadıların yaptığı şey de bu: Kur’an’ı taklit etmek. Türkçe, bu nazar ile inşa edilmiş bir lisandır. O yüzden Çinceden gelen ‘Ay’ kelimesi kabul görür. Bunun gözle, pınarla, aynla, aynayla, kaynakla, ayan beyan ile ne münasebeti var bir düşünelim. Hayat memaat nereden geldiğini bir düşünelim. Farsçadan gelen kelimelerin neye benzediğine kafa yoralım. Arapça duran ‘kezzap’ kelimesinin ne diye Farsça olduğunu bir düşünelim. Ulu kelimesi ne yüzden uluvv, âli, a’lâ’ya benziyor, düşünelim. Sevdâ sevmekten mi geliyor acaba? Karasevdâ da ne demek? Tanzimat’tan sonra Avrupa’da doğan mefhumlara karşılık ararken ne diye Kur’an’a başvurulduğuna bir bakalım. Hatta Cumhuriyet’in ilk yıllarında bile -istemeden de olsa- bu böyle miydi, düşünmeye devam edelim. Yapı, yapî midir; sarı, sarî midir? Düşünelim. Ve, ise, tamam, şey, maalesef, bazı, bazen, madem, zaten, bizzat, acaba, falan filân, belki, bilakis, illâ, öyleyse, velev, velâkin, keza, bunlar nereden geliyor bir düşünelim. Ah u vah etmeden, ah, vah, of, üf, tüh, vay, hay, he, ey, nereden geliyor, düşünelim. Ahzetmek de ne demek demeyin. Ahize demeyi biliyorsunuz zira. Ahize yerine alıcı diyerek gülünç olmayın. Bey’ de ne demek demeyin. Bayi demeyi biliyorsunuz gelgelelim. Fani, idam, tuhaf, mezun ne demekmiş, sadece lafza değil, manalarına da vâkıf olalım.

Bence her Türk, Kur’an’la daima münasebettar olmalı. Ben bu münasebeti bu şekilde kurdum. Tek tek, kelime kelime ‘uğraşmam’ gerekiyordu Kur’an ile, bu şekilde yaptım bunu. Ömrüm boyunca bitmeyecek bir yol bu. Allah herkese nasip etsin. Etsin ki herkes ne dediğini bilsin.